Ynni Niwclear

Mae’n hen amser i fi ddechrau blogio yn Gymraeg. Felly, dyma rywbeth dw i wedi “paratoi’n gynnar” – erthygl sgwennais i ar gyfer fy Nghwrs Graenus ar-lein. Hoffwn i ddarllen beth mae pobl eraill yn meddwl am y pwnc.

Ynni Niwclear: y Ffordd Ymlaen?

Llaw Niwclear

Un o’r pethau sydd wedi fy mhoeni ers roeddwn yn blentyn yw ynni niwclear. Gyda damweiniau fel Chernobyl a Fukushima, mae’n amhosibl dweud ei fod e’n hollol ddiogel, ond ar y llaw arall nid yw e’n cynhyrchu cymaint o garbon â dulliau eraill. Mae hynny’n bwysig iawn os rydym eisiau brwydro yn erbyn cynhesu byd-eang, felly yw e’n well nag egni adnewyddadwy?

Beth am yr holl wastraff ymbelydrol sydd yn mynd i fodoli am filoedd o flynyddoedd a does neb yn gwybod beth i’w wneud gyda fe? Oes hawl gyda ni adael problem enfawr i genedlaethau’r dyfodol?

All y metel thoriwm fod yr ateb? Yn India, erbyn y flwyddyn nesaf, dechreuir adeiladu’r adweithydd niwclear thoriwm cyntaf yn y byd. Mae thoriwm dairgwaith mwy cyffredin dros y byd nag wraniwm, a bydd yr adweithydd yn defnyddio llawer llai o ddefnydd i redeg y broses ymholltiad niwclear.

Mae thoriwm yn fwy diogel nag wraniwm hefyd. Os bydd rhywbeth yn mynd o’i le mewn adweithydd niwclear thoriwm, mae’r broses yn dod i ben ac mae popeth yn oeri’n raddol – dim ffrwydrad, dim colled ymbelydrol, dim peryg i bobl neu’r amgylchedd. Mae’r broses yn cynhyrchu gwastraff ymbelydrol, ond llawer llai nag wraniwm ac mae’n colli ymbelydredd mewn dau neu dri chant o flynyddoedd, nid miloedd!

Dyw e ddim yn rhywbeth newydd chwaith. Yn y pumdegau a’r chwedegau roedd gwyddonwyr yn yr Unol Daleithiau’n gwneud gwaith ymchwil i greu ynni trwy ddefnyddio thoriwm. Roedd y broses yn addawol iawn, ond roedd un broblem fach. Cyfnod y Rhyfel Oer oedd yr adeg hon.

Roedd diddordeb mawr mewn datblygu arfau niwclear. Dyw hi ddim yn hollol amhosibl defnyddio thoriwm ar gyfer arfau, ond mae’n anodd iawn gyda mwy o risg i’r bobl sy’n ceisio ei wneud e. Trwy ddefnyddio wraniwm roedd yn bosibl datblygu bomiau niwclear, a dyna ble rhoddodd y llywodraeth a lluoedd arfog eu holl gefnogaeth ag arian.

Heddiw mae’r blaenoriaethau wedi newid. Yn hytrach na ffocysu ar arfau a gelynion mae’n bwysig canolbwyntio ar y pethau sydd yn well ar gyfer y blaned i gyd. Mae Tsieina hefyd yn gwneud ymchwil i greu egni o thoriwm, ac wrth gwrs mae gwyddonwyr yn yr Unol Daleithiau, ym Mhrydain a gwledydd eraill sydd yn diddori yn y syniad.

Fel unrhyw beth newydd mae’n eithaf drud i ddylunio ac adeiladu adweithydd chwyldroadol ond dyma gyfle da i Gymru ddangos sut i’w wneud e. Yn hytrach nag adeiladu adweithydd niwclear traddodiadol yn Wylfa gyda’r holl broblemau o ddefnyddio wraniwm, beth am arwain y byd ac adeiladu un yn seiliedig ar thoriwm?

Mwy o wybodaeth (yn Saesneg):

Energy from Thorium

World Nuclear Association

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Checking you're a human * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.